การตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมในประเทศไทย
คนส่วนใหญ่หากตรวจพบมะเร็งเต้านมตั้งแต่ระยะแรกจะสามารถรักษาได้ผลดีกว่า และมีทางเลือกการรักษาที่มากขึ้น
แต่มะเร็งเต้านมระยะแรกมักไม่มีอาการชัดเจน — นี่คือเหตุผลที่การดูแลสุขภาพเต้านมเชิงรุกมีความสำคัญ แม้คุณจะยังไม่รู้สึกผิดปกติใด ๆ
หากคุณสังเกตพบก้อนที่เต้านม มีของเหลวไหลออกจากหัวนม หรือผิวหนังบุ๋มผิดปกติ — อย่ารอถึงรอบตรวจครั้งถัดไป ควรพบแพทย์หรือศัลยแพทย์เต้านม โดยเร็วที่สุด
ประเทศไทยมีโครงการตรวจคัดกรองระดับประเทศหรือไม่?
ปัจจุบันประเทศไทย ยังไม่มีโครงการเชิญผู้หญิงในกลุ่มอายุเป้าหมายเข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมทั่วประเทศแบบภาคบังคับ เหมือนบางประเทศในภูมิภาค แต่สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ได้ออกแนวทางการตรวจคัดกรองตามช่วงอายุและระดับความเสี่ยงไว้ชัดเจน
สำหรับผู้หญิงที่มี ความเสี่ยงทั่วไป (ไม่มีปัจจัยเสี่ยงพิเศษ) มีแนวทางดังนี้:
20 ปีขึ้นไป
รู้จักลักษณะปกติของเต้านมตนเองและตรวจเต้านมด้วยตนเองเป็นประจำ
40–69 ปี
ตรวจเต้านมด้วยตนเองทุกเดือน ร่วมกับตรวจโดยแพทย์หรือเจ้าหน้าที่สาธารณสุขอย่างน้อยปีละครั้ง หากพบความผิดปกติจึงส่งตรวจแมมโมแกรมเพิ่มเติม
ตั้งแต่วันที่ 18 มกราคม 2567 บอร์ด สปสช. มีมติเพิ่มสิทธิประโยชน์ตรวจคัดกรองด้วยแมมโมแกรมและอัลตราซาวด์ ฟรีปีละครั้ง สำหรับหญิงไทยผู้ถือสิทธิบัตรทอง อายุ 40 ปีขึ้นไป ที่มีญาติสายตรง (แม่ พี่สาว น้องสาว) เคยเป็นมะเร็งเต้านม
ฉันไม่มีอาการ ฉันจำเป็นต้องตรวจคัดกรองหรือไม่?
อาจจำเป็น การตรวจคัดกรองมีไว้สำหรับผู้ที่ยังไม่มีอาการ เป้าหมายคือการตรวจหาความผิดปกติก่อนที่คุณจะสามารถคลำเจอได้ด้วยตนเอง — แมมโมแกรมสามารถตรวจพบก้อนมะเร็งได้ก่อนที่ก้อนจะโตพอให้คลำเจอหรือแสดงอาการ นี่คือเหตุผลที่การตรวจคัดกรองนั้นสำคัญ แม้คุณจะรู้สึกแข็งแรงดีก็ตาม
ดูคำแนะนำตามช่วงอายุด้านบนเพื่อทราบว่าคุณควรเริ่มตรวจคัดกรองเมื่อใด
อัลตราซาวด์ หรือ แมมโมแกรม?
อัลตราซาวด์และแมมโมแกรมมีบทบาทต่างกัน แมมโมแกรมคือการเอกซเรย์เต้านมและเป็นวิธีตรวจคัดกรองหลักที่มีข้อมูลรองรับชัดเจนว่าช่วยลดอัตราการเสียชีวิตได้ ส่วนอัลตราซาวด์มักใช้เพื่อประเมินเพิ่มเติมหรือช่วยเสริมในผู้หญิงที่มีเนื้อเยื่อเต้านมหนาแน่น — ผู้หญิงไทยโดยทั่วไปมีเนื้อเยื่อเต้านมหนาแน่นกว่าผู้หญิงตะวันตก ทำให้แมมโมแกรมเพียงอย่างเดียวอาจมองเห็นก้อนผิดปกติได้ยากขึ้นวิธีที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับอายุ ความเสี่ยง และลักษณะเนื้อเยื่อเต้านมของคุณ — ควรสอบถามแพทย์หากไม่แน่ใจว่าวิธีใดเหมาะกับคุณ
เรื่องค่าใช้จ่าย: สิทธิบัตรทองครอบคลุมแมมโมแกรมและอัลตราซาวด์ฟรีปีละครั้งสำหรับหญิงไทยอายุ 40 ปีขึ้นไปที่มีญาติสายตรงเคยเป็นมะเร็งเต้านม ผู้ประกันตนในระบบประกันสังคมสามารถสอบถามสิทธิของตนเองได้เช่นกัน ทั้งนี้สถาบันมะเร็งแห่งชาติมีบริการตรวจแมมโมแกรม/อัลตราซาวด์สำหรับผู้ที่ไม่เข้าเงื่อนไขสิทธิพิเศษ
แหล่งข้อมูล: สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์; สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.), ประกาศบอร์ด 18 มกราคม 2567
มะเร็งเต้านมในหญิงสาวชาวไทย
มะเร็งเต้านมยังคงพบมากขึ้นตามอายุที่เพิ่มขึ้น แต่ข้อมูลล่าสุดชี้ว่าประเทศไทยแบกรับภาระโรคนี้ในกลุ่มผู้หญิงอายุน้อยมากเป็นพิเศษเมื่อเทียบกับประเทศอื่นในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
การศึกษาที่ตีพิมพ์ใน The Lancet Regional Health – Southeast Asia (2025) ซึ่งวิเคราะห์ข้อมูลจาก 11 ประเทศในภูมิภาคพบว่า ประเทศไทยมีอัตราการเกิดมะเร็งเต้านมในผู้หญิงอายุ 15–39 ปี สูงที่สุดในภูมิภาค ที่ 11.78 ต่อประชากรหญิง 100,000 คน (ปี 2564) สูงกว่า สิงคโปร์ (8.46) และมาเลเซีย (7.64) และยังเป็นประเทศที่อัตรานี้เพิ่มขึ้นเร็วที่สุดในภูมิภาคด้วย (เฉลี่ย 4.06% ต่อปี)
การมีอายุต่ำกว่าเกณฑ์ที่แนะนำให้ตรวจคัดกรองตามปกติไม่ได้แปลว่าความเสี่ยงเป็นศูนย์ การรับรู้ความเปลี่ยนแปลงที่ผิดปกติและไปพบแพทย์ทันทีมีความสำคัญในทุกช่วงอายุ
แหล่งข้อมูล: Chen J, et al., The Lancet Regional Health – Southeast Asia (2025); กระทรวงสาธารณสุข Health Data Center (2565); สถาบันมะเร็งแห่งชาติ
คุณมีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไปหรือไม่?
ควรปรึกษาแพทย์เร็วขึ้น หากคุณมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้ ไม่ว่าคุณจะอายุเท่าไร:
มีแม่ พี่สาว หรือน้องสาวที่เคยเป็นมะเร็งเต้านม
ตรวจพบยีนกลายพันธุ์ที่เพิ่มความเสี่ยง เช่น BRCA1 หรือ BRCA2 หรือยีนอื่นที่เกี่ยวข้อง
เคยเป็นมะเร็งเต้านมมาก่อน หรือเคยตรวจพบความผิดปกติที่เต้านมซึ่งเพิ่มความเสี่ยง
เคยฉายรังสีบริเวณทรวงอกในช่วงอายุ 10–30 ปี
หากมีหนึ่งในปัจจัยข้างต้น ควรปรึกษาแพทย์เรื่องแผนการตรวจคัดกรองเฉพาะบุคคล แพทย์อาจแนะนำให้เริ่มตรวจก่อนอายุที่ญาติได้รับการวินิจฉัยประมาณ 10 ปี และ/หรือใช้ภาพถ่ายเพิ่มเติมเช่น MRI เต้านม ทั้งนี้สิทธิบัตรทองครอบคลุมการตรวจยีน BRCA ฟรีสำหรับผู้ป่วยความเสี่ยงสูงและญาติสายตรงอายุ 18 ปีขึ้นไป
ดูแลสุขภาพเต้านมของตัวเองในเชิงรุก
การรู้จักเต้านมของตัวเองเป็นสิ่งที่คุณสร้างให้เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันได้ ควบคู่กับการตรวจคัดกรองตามช่วงอายุที่เหมาะสม
รู้ว่าอะไรคือปกติสำหรับเต้านมของคุณด้วยการตรวจเต้านมด้วยตนเองเป็นประจำทุกเดือน
สังเกตความเปลี่ยนแปลงที่ผิดปกติ เช่น ก้อนเนื้อ ของเหลวไหลจากหัวนม หรือผิวหนังมีการเปลี่ยนแปลง
หากพบสิ่งผิดปกติ ควรพบแพทย์ทันที ไม่ต้องรอถึงรอบตรวจครั้งถัดไป
เมื่อถึงช่วงอายุที่แนะนำ ให้เข้ารับการตรวจคัดกรองอย่างสม่ำเสมอตามแนวทางของสถาบันมะเร็งแห่งชาติ
หากคุณกังวลเรื่องการไปตรวจคัดกรอง
ความรู้สึกกลัวการตรวจคัดกรองเป็นเรื่องธรรมชาติมาก ไม่ว่าจะกลัวผลตรวจ เคยได้ยินว่าไม่สบายตัว กังวลเรื่องค่าใช้จ่าย หรือเพียงแค่เลื่อนออกไป ความกังวลเหล่านี้อาจเป็นเหตุผลที่ทำให้ผู้หญิงจำนวนมากเลื่อนการตรวจออกไป
หากรู้สึกไม่สบายใจหรือไม่คุ้นเคยกับการตรวจเต้านม สามารถสอบถามสถานพยาบาลเรื่องเจ้าหน้าที่ผู้หญิง ขั้นตอนการตรวจ และความเป็นส่วนตัวก่อนนัดหมายได้
หากไม่พบสิ่งผิดปกตินั่นคือความอุ่นใจ หากพบสิ่งผิดปกติ การพบเร็วหมายถึงทางเลือกในการรักษาที่มากขึ้น ไม่ใช่น้อยลง การไปตรวจสักครั้งช่วยให้คุณรู้สถานะของตัวเองและก้าวต่อไปได้ แทนที่จะกังวลอยู่กับคำถามที่ยังไม่มีคำตอบ
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
- สถาบันมะเร็งแห่งชาติ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข — แนวทางการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านม (nci.go.th)
- กระทรวงสาธารณสุข, Health Data Center (2565) — ข้อมูลผู้ป่วยมะเร็งเต้านมรายใหม่
- สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) — ประกาศบอร์ด สปสช. 18 มกราคม 2567 เรื่องสิทธิประโยชน์ตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมด้วยแมมโมแกรม/อัลตราซาวด์ (nhso.go.th)
- สำนักงานประกันสังคม กระทรวงแรงงาน — สิทธิตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมสำหรับผู้ประกันตน (sso.go.th)
- Chen J, Ho FD, Feliciano EJ, Wu JF, Magsanoc-Alikpala K, Dee EC — "Trends in female breast cancer among adolescent and young adults in Southeast Asia," The Lancet Regional Health – Southeast Asia, 2025
- GLOBOCAN 2022 — สถิติมะเร็งทั่วโลก ข้อมูลประเทศไทย
ก้าวต่อไป
สิ่งที่ควรทำต่อไปแตกต่างกันไปตามว่าคุณต้องการไปตรวจคัดกรองตามปกติ หรือพบความผิดปกติแล้ว
🩺 ฉันต้องการเข้ารับการตรวจคัดกรอง
ยังไม่มีอาการ ต้องการตรวจตามช่วงอายุและความเสี่ยงของตนเอง
→โทรสอบถามสิทธิและสถานพยาบาลใกล้บ้านได้ที่สายด่วน สปสช. 1330 (ตลอด 24 ชั่วโมง) หรือแอปพลิเคชัน/LINE Official Account “สปสช.” หรือติดต่อสถาบันมะเร็งแห่งชาติที่ 02-202-6800 ต่อ 1127 เพื่อนัดหมายตรวจแมมโมแกรม หรืออัลตราซาวด์
⚠️ ฉันพบความผิดปกติหรือมีอาการ
สถานพยาบาลเฉพาะทางด้านมะเร็งชั้นนำในประเทศไทย
หากไม่แน่ใจว่าควรไปที่ไหน โรงพยาบาลรัฐหรือคลินิกใกล้บ้านสามารถประเมินเบื้องต้น และส่งต่อไปยังแผนกที่เหมาะสมได้